PEJZAŽNA ARHITEKTURA / KROVNI VRT CROSSRAIL PLACE ROOF GARDEN /

KROVNI VRT CROSSRAIL PLACE ROOF GARDEN SMJEŠTEN JE NA POSLEDNJOJ ETAŽI PODZEMNE ŽELJEZNIČKE STANICE, U OKVIRU CANARY WHARF KOMPLEKSA U LONDONU. CIO KOMPLEKS PREDSTAVLJA REVITALIZOVAN I U POTPUNOSTI NOVOIZGRAĐEN CENTAR POSLOVNIH PROSTORA, PRODAVNICA, RESTORANA I  JAVNIH PROSTORA, KOJI SE FORMIRAO NA NEKADAŠNJEM POTEZU WEST INDIAN QUAY, NA NEKADAŠNJEM PRISTANIŠTU, KOJE JE BILO ZNAČAJAN ELEMENT TRGOVINSKE, I SVAKE DRUGE MOĆI ENGLESKE U PROŠLIM VJEKOVIMA.

Ovaj se kompleks nalazi u neposrednoj blizini Griniča, mjesta čija je lokacija uvažena kao nulti meridijan, te sama pozicija ovog vrta implicira na mjesto na kome se spajaju Istok i Zapad. Ova je ãslučajnost“ iskorišćena kao inspiracija za, u botaničkom smislu, podjelu vrta na dva dijela, istočni i zapadni, u kojima će se formirati kolekcije biljnih vrsta sa različitih strana svijeta.

Na ovim dokovima su se u prošlosti  istovarali čaj, kafa, svila, biber i drugi začini, oni su bili centar trgovačkog puta ondašnjih svjetskih razmjera. Zatim su, putem botaničara pionira (kao što su npr Huker i Daglas) mnoge biljne vrste koje će se kasnije koristiti kao dekorativne, brodovima prenosile sa udaljenih, egzotičnih mjesta, često u Vardovim kutijama.

Sama kupola-krovni pokrivač vrta, dizajniran je kao  reminiscencija na Vardovu kutiju, preteču današnjih terarijuma, koje su korišćene u viktorijansko vreme za prenošenje egzotičnih biljnih vrsta iz udaljenih predjela u Evropu. Krovna konstrukcija izrađena je od ETFE rešetkaste drvene konstrukcije, a cio krovni pokrivač dizajniran je tako (Foster + Partners) da su samo 4 drvene grede zaista lučno povijene- nepravilan, sinusni oblik krova dobijen je skoro potpuno kombinacijom pravih drvenih greda. Kupola je na pojedinim mjestima prekinuta otvorima, te predstavlja permeabilni pokrivač, koji omogućava da se formiraju klimatski uslovi staklenika, ali sa prirodnom aeracijom i irigacijom na pojedinim mjestima.

Vrt je organizovan oko centralne šetnice, sa koje se pružaju bočne staze, navodeći korisnika na sagledavanje različitih kolekcija biljnih vrsta, i male, skrivene prostore za sjedenje.

Tvorci pejzažnog uređenja vrta (tim Gillespies + Growth Industry) ukazuju da se iza dizajna ovog jedinstvenog “plutajućeg” vrta nalazi istorijski i kulturni narativ londonskog pristaništa,  te jedinstveni oblik- uski, zatvoreni prostor visoke vlažnosti. Ove su odrednice usmjeravale njegove tvorce da na prirodi sličan način upotrijebe biljne vrste Istoka i Zapada, tako da maksimalno iskoriste stvorene uslove i prilagode paletu biljaka njima. Na izbor vrsta uticali su i prirodni uslovi okoline-neboderi u neposrednom okruženju stvaraju izuzetno jake vrtloge vjetra, kao i zasjenu u pojedinim djelovima dana, a supstrat je izuzetno plitak, samo 50-100 cm.

Vrt je organizovan oko centralne šetnice, sa koje se pružaju bočne staze, navodeći korisnika na sagledavanje različitih kolekcija biljnih vrsta, i male, skrivene prostore za sjedenje.

U Zapadnom krilu vrta nalaze se vrste karakteristične za Zapadni dio Mediterana, Sjevernu i Južnu Ameriku, Australiju i Novi Zelend (Arbutus unedo, Liquidambar styraciflua, Dicksonia squarrosa, D. Fibrosa, D. Antarctica...).

Ovaj vrt je izuzetan primjer kako se i kroz  gađevinske poduhvate izrazito modernog izraza može, i treba, uvažiti istorijski kontekst u kome se stvara, jer bez uvažavanja prošlosti, koja se vizuelno interpretira, čita kroz estetiku, ne možemo odmaći dalje od svih onih praznih, šturih ljuštura savremene arhitektonske prakse, koja nas često, osim svojom grandioznošću, ne može impresionirati ni sa čim drugim.

Istočno krilo krase egzotične vrste Kine, Japana, Indije (bambusi rodova Phyllostachys sp., Sasa veitchii, Acer palmatum, Magnolia kobus...).

Formiranjem ovog jedinstvenog vrta, cio potez Canary Wharf-a uz obale Temze doživljava ne samo prostornu i kvalitativnu ekspanziju, već i novu vrijednost, koja ovaj poznati poslovni centar pomjera ka  ideji stambenog centralnog gradskog entiteta. Time se prostor nekadašnjeg pristaništa unapređuje tako da upravo zelene površine, pa bilo one realizovane ãu oblacima“, postaju ona inicijalna čestica koja omogućava transformaciju urbane matrice, pomjerajući je ka namjeni stanovanja u centralnim gradskim zonama. Zahvaljujući poboljšanoj saobraćajnoj pristupačnosti i novim javnim prostorima, Canary Wharf konačno postaje i poželjna stambena, a ne samo poslovna destinacija.

Ovaj vrt je izuzetan primjer kako se i kroz  gađevinske poduhvate izrazito modernog izraza može, i treba, uvažiti istorijski kontekst u kome se stvara, jer bez uvažavanja prošlosti, koja se vizuelno interpretira, čita kroz estetiku, ne možemo odmaći dalje od svih onih praznih, šturih ljuštura savremene arhitektonske prakse, koja nas često, osim svojom grandioznošću, ne može impresionirati ni sa čim drugim.