POSLEDNJIH GODINA PREPLAVLJENI SMO PORUKAMA „ŽIVOTNIH UČITELJA“ O NEOPHODNOSTI ŽIVLJENJA NAŠE AUTENTIČNOSTI, NAŠEG AUTENTIČNOG ŽIVOTA. I DOK VEĆINA NAS JOŠ UVIJEK LUTA I PROTRČAVA KROZ RAŠČLANJENJE OVAKVOG NAČINA ŽIVOTA, I ŠTA ON UOPŠTE ZNAČI ZA SVAKOGA OD NAS, MENE JE OKUPIRALA JEDNA MISAO SLIČNA OVOJ, A TO JE, MOŽE LI AUTENTIČNO BITI I PRELIJEPO, I JOŠ BITNIJE, DOVOLJNO U DOMENU PROSTORNOG UREĐENJA?
Da li smo svjesni da u procesu kreacije, stvaranja jurimo za određenim standardima (počevši od onih trivijalnih - na primjer standardi hotela sa 5*, pa do onih uzvišenijih, standarda ljepote, ekskluzivnosti, bogatstva...), a da pri tom vrlo često zanemarujemo kontekst u kome stvaramo, podižući te standarde, ne visoko, nego u pogrešnom pravcu. Taj pogrešan pravac odvlači nas često od suštine nekog prostora, njegove iskonske vrijednosti, odnosno njegove autentičnosti. U svijetu biljaka, to se može posmatrati kroz prizmu stvaranja novih pejzaža u već postojećoj, viđenoj matrici njegovog okruženja. Kao dizajneri često smo u nastojanjima da nešto što bolje „izdizajniramo“, udaljavajući se sve dalje od onog što je u našoj i srodnim strukama možda i najteže, a to je djelovati u mjestu, u tom prostornom i vremenskom trenutku. On je neponovljiv, ali je njegova suština uvijek iznova ista, što i jeste srž autentičnosti.
Kao dizajneri često smo u nastojanjima da nešto što bolje „izdizajniramo“, udaljavajući se sve dalje od onog što je u našoj i srodnim strukama možda i najteže, a to je djelovati u mjestu, u tom prostornom i vremenskom trenutku. On je neponovljiv, ali je njegova suština uvijek iznova ista, što i jeste srž autentičnosti.
U tom smislu, korišćenje upravo autohtonih (Autohtona vrsta – vrsta koja se u prirodi nalazi u okviru svog prirodnog rasprostranjenja - areala; vrsta prirodno rasprostranjena na nekom području.) bi trebao biti imperativ, bez obzira na eventualnu oskudnost u izboru. I tu se krije ono „dovoljno“- koliko je dovoljno sasvim dovoljno? Sve ono što je priroda dala nekom mjestu sasvim sigurno je za to mjesto dovoljno, pitanje je samo da li je to nama dovoljno dobro? Dakle, nije do prirode, do nas je.
Djelovi grčke obale, odnosno pojedini veći i manji projekti, su se poslednjih godina jako istakli kao začetnici, moglo bi se reći pokreta autentičnosti u pejzažnoj arhitekturi. To nastojanje da se uređenje spoljašnjeg prostora ne posmatra samo kao estetska kategorija, već kao kategorija koja je kompleksna, dinamična, biološki uslovljenja i koja djeluje na cjelokupan ekosistem, jeste nešto što je pionirski poduhvat. Međutim, on postoji i on daje efekta. Radovi grčkog studija za pejzažnu arhitekturu Doxiadis+, sa Thomasom Doxiadisom na čelu, upravo pokazuju da ovakav, moglo bi se reći i holistički pristup, ne samo da je apsolutno dovoljan, već je i vešestruko poželjan, jer stvara pejzaže koji prevazilaze granice estetike, i vode nas dublje, u sinergiju sa prirodom koje smo i sami, hteli to ili ne, dio. Djelovati na ovakav način u ambijentu grčkih ostrva, koja su poznata po izuzetno rudimentiranoj vegetaciji, upravo pokazuje da baš ono što je od prirode može biti i dovoljno i luksuzno, ako se na pravi način organizuje. Što je još važnije, ovakav pristup je i dugoročno održiv, jer se kreće po linijama prirodnih zakonitosti, koje su relativno malo podpomognute naporima u održavanju ovakvih sistema (svakako da je irigacija, njega, prihrana neophodna), ali su oni svedeni na minimum.
Sličan primer je i Stavros Niarchos kulturni centar, koji se nalazi 4 km južno od Atine.
Prvenstveno su autohtone vrste u potpunosti sposobne da se najbolje prilagode datim uslovima sredine, otpornije su na temperaturne i druge ekstreme, a i ne nose opasnost introdukcije štetnih organizama. Osim toga, njihova upotreba je apsolutno prirodna, „organska“ u datom pejzažu, vizuelno najprihvatljivija, ekološki opravdana, sa istorijskim akcentom na tradiciji.
Nekada veliki parking izgrađen za potrebe Olimpijade, transformisan je u okviru privatno javnog partnerstva u kongresni centar, koji će postati i mjesto Narodne biblioteke i Narodne opere. Prostor oko samog objekta formiran je u vidu velike parkovske površine od 170 000 m², a vrste su isključivo autohtone, sa preko 250 000m2 krovnog zelenila na samom objektu. Pejzažno uređenje potpisuje njujorška firma Deborah Nevins & Associates. Odabrane su isključivo autohtone vrste drveća i žbunastih vrsta i perena.
Prvenstveno su autohtone vrste u potpunosti sposobne da se najbolje prilagode datim uslovima sredine, otpornije su na temperaturne i druge ekstreme, a i ne nose opasnost introdukcije štetnih organizama. Osim toga, njihova upotreba je apsolutno prirodna, „organska“ u datom pejzažu, vizuelno najprihvatljivija, ekološki opravdana, sa istorijskim akcentom na tradiciji.
Problem sa korišćenjem autohtonih biljaka leži u najmanje dvije stvari, a to su: nepostojanje svijesti o važnosti ovakavog opredeljenja, i nedostupnost autohtonog sadnog materijala. Popularizacija i edukacija lokalnog stanovništva, ali i urbanista, arhitekata i pejzažnih arhitekata o važnosti primjene autohtonih vrsta jedan je od načina da se ovakvi problemi prevaziđu.
Biljke koje su „od prirode“ na nekom prostoru, značajan su i ekološki parametar, u smislu formiranja staništa za druge organizme.
Autohtone vrste predstavljaju pečat jednog kraja - njegovu individualnost, posebnost, jedinstvenost, i upravo su to osobine koje treba njegovati u naporima da se širenjem naselja, a samim tim i transformacijom njegovog pejzaža, ne naruše primarne tradicionalne i estetske vrijednosti. Prednosti ovakvog opredeljenja su:
- Tradicija, očuvanje identiteta mesta
- Vizuelna prihvatljivost- uklopljenostu u pejzaž
- „Organska“ upotreba u datom okruženju
- Ekološke prednosti (adaptiranost, minimum njege, minimum štetočina i bolesti, osiguran opstanak, obezbjeđivanje biodiverziteta)
„Društvo se ne definiše samo prema onome što stvara nego i prema onome što odbija da uništi“
(Lakušić, B. Globalni antropogeni faktori koji ugrožavaju biodiverzitet.)
Problem sa korišćenjem autohtonih biljaka leži u najmanje dvije stvari, a to su: nepostojanje svijesti o važnosti ovakavog opredeljenja, i nedostupnost autohtonog sadnog materijala. Popularizacija i edukacija lokalnog stanovništva, ali i urbanista, arhitekata i pejzažnih arhitekata o važnosti primjene autohtonih vrsta jedan je od načina da se ovakvi problemi prevaziđu. Isto tako, kroz saradnju sa investitorima koji ulažu u novu izgradnju na ovim prostorima, potrebno ih je edukovati o važnosti primjene autohtonih biljnih vrsta, posebno kada se ima u vidu da investitori često imaju potpuno nerealnu sliku kako mediteranski pejzaž treba da izgleda. Navesti donosioce odluka da uvide važnost, ali i ljepotu ovakvih opredeljenja možda je i najvažniji zadatak dizajnera.
