Prostor_66

PROSTOR BANNER

Osobenost Balkana, kao šansa za razvoj autentične arhitektonske prakse

PETI BALKANSKI ARHITEKTONSKI BIJENALE ODRŽAN JE U PERIODU OD 8. DO 16. DECEMBRA 2021. U KINU BALKAN U BEOGRADU. NA BIJENALU JE IZLOŽENO PREKO 350 RADOVA AUTORA IZ CIJELOG BALKANA, A SVOJE RADOVE PREDSTAVILO JE PREKO 60 AUTORA. BALKANSKI ARHITEKTI I DIZAJNERI PREDSTAVILI SU SE KROZ PET IZLAGAČKIH KATEGORIJA: ARHITEKTURA, URBANIZAM, NEREALIZOVANI PROJEKTI, DIZAJN ENTERIJERA I DIZAJN NAMJEŠTAJA. U SKLOPU OVOGODIŠNJE BAB IZLOŽBE PRIKAZANI SU I RADOVI SA MEĐUNARODNOG ARHITEKTONSKOG KONKURSA “ARXELLENCE 2” KOJI JE REALIZOVALA KOMPANIJA ALUMIL U SARADNJI SA MEĐUNARODNOM UNIJOM ARHITEKATA (UIA), PO STANDARDIMA UNESCO-A ZA ARHITEKTONSKE KONKURSE. TEMA PETOG BAB-A KOJI SADA VEĆ IMA DESETOGODIŠNJU TRADICIJU JE “ICONIC NOMAD IN GLOBAL VILLAGE”. ZEMLJA DOMAĆIN JE REPUBLIKA HRVATSKA A SELEKCIJU RADOVA, AUTORA I PREDAVAČA IZ HRVATSKE ODABRAO JE KOMESAR PROF. SAŠA BEGOVIĆ (3LHD). RADOVE IZ DRUGIH ZEMALJA ODABRALI SU KOMESARI DR SONJA RADOVIĆ JELOVAC (CRNA GORA), IGOR KUVAČ (BOSNA I HERCEGOVINA), MIHAJLO ZINOSKI (SEVERNA MAKEDONIJA), FLORIAN NEPRAVISHTA (ALBANIJA), ILEANA TUREANU (RUMUNIJA) I ANA KREČ (SLOVENIJA).

ema br 69 3

Internacionalni žiri koji je odlučivao o ovogodišnjim najuspjelijim rješenjima, podijeljen je u dvije kategorije i to: Arhitektura – realizovani i nerealizovani objekti i urbanizam: Ivan Milošević (Crna Gora), Vedran Jukić (Hrvatska), Ivana Žalac (Hrvatska), Dean Lah (Slovenija), dr Lorenzo Degli Esposti (Italija), Maja Ilić (Bosna i Hercegovina), Aleksandar Saša Zeljić (Sjedinjene Američke Države), Aleksandar Milojković (Srbija) i Neboša Antešević (Srbija). U kategoriji enterijer i dizajn nameštaja, ovogodišnji žiri radio je u sastavu: Momčilo Ostojić (Srbija), Irena Kilibarda (Srbija), Aleksandar Gušić (Srbija), Emir Salkić (Bosna i Hercegovina) i Zoran Jedrejčić (Hrvatska / Srbija).

Komesar Hrvatske Saša Begović donio je odluku da Hrvatsku prezentuje sa četiri mlada arhitektonska studija: studio ARHIV, studio BIRO, ONDA ARHITEKTURA, i arhitektonski studio SKROZ, koji su druge večeri bijenala u okviru Dana hrvatskih arhitekata i dizajnera, prezentovali svoju praksu. Kao neko ko je direktno angažovan u nastavi na fakultetu, smatram veoma bitnom odluku komesara Begovića, da arhitektonsku scenu Hrvatske prikaže kroz prizmu nedavno svršenih studenata, koji praksu grade na veoma smjelim, osvježavajućim i inovativnim intervencijama u prostoru, gradeći novu hrvatsku arhitekstonsku scenu koja najavljuje smjenu generacija u kojima on vidi šansu. Bilo je veliko zadovoljstvo, poslušati na koji način mladi ljudi, koji su tek nekoliko godina u praksi, razmišljaju o prostoru, gradeći veoma referentne rezultate na konkursima i privatnoj praksi. Upravo to bi mogao biti dobar primjer svim studentima iz regiona, i podstrek, da praksu temelje na vrijednostima koja počivaju na istraživanju i temeljnom preispitivanju konteksta, ali kroz primjenu savremenih arhitektonskih i tehnoloških principa.

ema br 69 4

ema br 69 5

Podsjećam, da je na prethodnom bijenalu održanom 2019. godine, zemlja domaćin bila Crna Gora, koja je u selekciji komesarke Sonju Radović Jelovac predstavila Crnu Goru kroz veoma slojevit i kompelksan program a koji je sadržao i veoma zapažen polusatni film naslovljen “Decoding Montenegro”, gdje je prikazana retrospektiva uspješnih arhitektonskih ostvarenja na teritoriji Crne Gore u poslednje dvije decenije, selektovanih po kriterijumu kontekstualnog kvaliteta.


Cilj Balkanskog arhitektonskog bijenala je smotra dvogodišnjih ostvarenja iz srodnih oblasti urbanizma, arhitekture i dizajna promovišući primjere dobre prakse, ali i pokretanje diskusije na najvažnije teme od interesa za struku kroz različite vidove konferencijskih i naučnih događaja.


Pored glavne izložbe, na ovogodišnjem bijenalu, veoma je zapažena međunarodna naučna konferencija “Global Village: Shelter for Resilient Living”, ali i predavanja srpskih arhitekata i dizajnera koja je održana trećeg dana bijenala. Četvrtog dana realizovana je izložba sa panel diskusijom “Brutalizam na Balkanu - Zaštita i rekonstrukcija”, uz projekciju filmova iz serijala Betonski spavači i to dvije epizode: „Socijalizam susreće kapitalizam“ i „Split između plana i kaosa“. Kao posebno važan segment ovogodišnjeg bijenala ističem izložbu sa stručnom konferencijom “Savremeni stan u Beogradu”, na kojoj su brojni arhitekti i predavači iz Srbije i regiona, diskutovali na temu problema ali i trendova u projektovanju savremenog stanovanja.

ema br 69 6

Dvadeset pet radova iz Crne Gore

Crnogorska arhitektonska scena ove godine predstavila se sa dvadeset pet radova u svim kategorijama, od kojih su dva rada nagrađena, i to: Projekat adaptacije i enterijera u okviru tvrđave Besac,  koji je koncipiran kroz ideju Besac Heritage Retreat, čiji je autorski tim: Nemanja Milićević, Marko Stjepčević, Ema Alihodžić Jašarović i  Sanja Paunović Žarić, osvojio drugu nagradu u kategoriji enterijer. Za kategoriju nerealizovani projekti, projekat Bobotov hotel &resort, koji potpisuje studio Syntesis, takođe je nagrađen drugom nagradom.

O projektu Besac Heritage Retreat

Tvrđava Besac kao vrijedno istorijsko kulturno dobro koje datira iz perioda XV vijeka, postavlja se kao veoma zahtjevan zadatak koji implicira specifičan i odgovoran pristup arhitektonskog tima.  Uz stroge konzervatorske uslove koji su pratili izradu projekta enterijera, arhitektonski tim se odlučuje na koncept negativa spoljašnjem - snažno materijalizovanom kamenom ambijentu, uvodeći korisnika u tamni, ahromatski prostor restorana, koji podcrtava arhetip kuće i svodi ga na njegove osnovne elemente. Otvaranje sloja kamenog zida koji ostaje vidan do kote parapeta, naglašava se taktilnost i svjesno se ukazuje na istorijsku slojevitost prostora. Muzej vina, kao dio aneksa predstavlja nesvakidašnji prostor koji se nalazi u kuli, a čiji kameni svod veoma autentično gradi karakter prostora. U tom kontekstu, projektni tim svoju enterijersku intervenciju vidi kao scenografiju koja je samo privremeno unešena u opnu. Stav je zadržati i istaći kameni svod, suptilno ga osvjetljavajući, dok svi ostali elementi ostaju na podu. Centralni vinski sto za degustaciju i izlaganje vina, predstavlja centar događaja, i kao takav postaje novo vizuelno i funkcionalno težište prostora. Crna boja ostaje vezni motiv i ta market vina koji je namijenjen reprezentaciji lokalnih proizvoda, ali i element parternog uređenja, koji se čita kroz izgrađene crne platform / terase, izbor mobilijara i ostale prateće elemente u prostoru.

ema br 69 10

ema br 69 11

Cilj Balkanskog arhitektonskog bijenala

Cilj Balkanskog arhitektonskog bijenala je smotra dvogodišnjih ostvarenja iz srodnih oblasti urbanizma, arhitekture i dizajna promovišući primjere dobre prakse, ali i pokretanje diskusije na najvažnije teme od interesa za struku kroz različite vidove konferencijskih i naučnih događaja. Ovu, po meni veoma značajnu arhitektonsku manifestaciju, svojim učešćem pratim od samog početka sa posebnom pažnjom, jer se u sagledavanju arhitektonskog diskursa na teritoriji Balkana, ističe zajednički kontekst sa veoma izraženim kulturološkim, razvojnim, društvenim i ekonomskim obilježjem, koji je vrlo autentičan u socio – kulturnom i identitetskom smislu, koji je kao takav veoma uticajan, a nerijetko i preovladavajući faktor u kreiranju lokalnih gradskih identiteta. Sve zemlje učesnice dijele veoma slične prostorne i socio – kulturne obrasce, ali i probleme traumatizovanih i tranzicionih, poslijeratnih okolnosti u gradovima, koji se prepoznaju po veoma oštećenim ekonomijama, nerijetko  tehnološkom zaostalošću, ali i krizom identiteta.


Balkanizacija u tom smislu, mogla bi predstavljati upotrebu lokalne arhitektonske tradicije koja nije zasnovana isključivo na interpretaciji arhetipa, i čestom prisustvu nekritičkih i nostalgičnih arhitektonskih koncepata, već teži uspostavljanju savremenog ar hitektonskog izraza, koji se suprostavlja univerzalnosti.


ema br 69 12

ema br 69 66

Napuštajući koncept veoma osobenog i naglašenog jugoslovenskog poglavlja, koje je dominatno uticalo na oblikovanje arhitektonske scene u većini zemalja koje su nastupile na ovogodišnjem BABu, nemoguće je apstrahovati i zanemariti, da je i dalje vezivna nit za sve države učesnice pripadnost balkanskom kulturološkom kontekstu, što je u velikoj mjeri oblikovalo mentalitet pripadajućih naroda a samim tim i njihgove gradove. Smatra se da se termin balkanizacija prvi put pojavljuje u New York Times-u 1918.godine, i da je od tada veoma često kroz literaturu korišten kao metafora koja služi kao kontrapunkt svemu onome što je uređeno, napredno i civilizovano. Ipak, smatram da takav prostor koji ima predznak multikulturalnosti i raznolikosti koji referišu na različitost, predstavlja platformu za kreiranje veoma autentičnog arhitektonskog izraza a koji se može crpiti iz principa kritičkog regionalizma, te upravo iz tog razloga ova smotra ima važnost u sagledavanju rezultata kreativnih procesa na temu konteksta. Upravo takav stav o potencijalu koji potiče iz osobenosti balkanskih prostora, može postati šansa za razvoj autentične arhitektonske prakse, koja se već nagovještava kroz veoma zanimljive projekte mladih arhitektonskih timova prezentovanih na ovogodišnjem bijenalu, koji su duboko kontekstualni promovišući balkanski prostor kroz savremen arhitektonski jezik. Balkanizacija u tom smislu, mogla bi predstavljati upotrebu lokalne arhitektonske tradicije koja nije zasnovana isključivo na interpretaciji arhetipa, i čestom prisustvu nekritičkih i nostalgičnih arhitektonskih koncepata, već teži uspostavljanju savremenog arhitektonskog izraza, koji se suprostavlja univerzalnosti.

 LOGO WHITE

Časopis za Arhitekturu, građevinarstvo, enterijer. dizajn i ličnosti.

Kontakt


Tel: +382 (0) 20 653 271

Tel: +382 (0) 69 429 375

Tel: +382 (0) 67 210 904

E-mail: casopisprostor@gmail.com

Podgorica

 

Časopis Prostor u inboxu

PRIJAVA ZA NEWSLETTER:

We do not spam!